Strona główna Artykuły Gościnnie na Wisterii Metoda Feldenkraisa - opis metody

Metoda Feldenkraisa - opis metody

Dodał: Jacek Paszkowski

"Celem jest ciało tak skoordynowane, aby poruszało się z maksymalną wydajnością i minimalnym wysiłkiem. Nie poprzez siłę mięśni, ale zwiększoną świadomość tego,  jak funkcjonuje." Moshe  Feldenkrais W ostatnich latach coraz więcej ludzi poszukuje sposobów poznania siebie i poprawy stanu zdrowia między innymi poprzez pracę z ciałem. Jednocześnie powstają nowe metody, które traktując człowieka jako niepodzielną całość oddziałują również na sferę emocjonalną i intelektualną. Jedną z takich metod, mającą swoje początki w latach 50 tych XX wieku jest metoda opracowana przez izraelskiego fizyka Moshe Feldenkraisa. Jej powstanie nie było dziełem przypadku. Poważne dolegliwości kolana zmusiły Feldenkraisa do szukania pomocy lekarskiej. Proponując mu przeprowadzenie operacji chirurg dał Feldenkraisowi 50 % szans na powodzenie, alternatywą było chodzenie o lasce do końca życia. Uważając, że nie są to wystarczające szanse Feldenkrais postanowił, iż swoje kolano usprawni sam. Zapoczątkowało to okres intensywnych studiów z zakresu anatomii, fizjologii, konezjologii, antropologii i psychologii, które ostatecznie poza odzyskaniem sprawności doprowadziły do powstania metody reedukacji ruchowej zwanej dziś od nazwiska twórcy Metodą Feldenkraisa. Jak już wspomniałem u jej podłoża leżą czysto naukowe obserwacje i podstawowe zasady określające funkcjonowanie organizmów żywych. Przy jej pomocy, przy minimum wysiłku  osiąga się bardzo głębokie i trwałe efekty poprawy funkcjonowania człowieka. Feldenkrais uważał, że człowiek pozostający stale pod wpływem czynników dziedzicznych, kulturowych i osobistych, wytwarza cały skomplikowany zestaw fizycznych, emocjonalnych i intelektualnych nawyków, które razem wzięte składają się na wizerunek danej osoby. Zaznaczał, że mimo iż nawyki spełniają bardzo istotną rolę, mogą jednocześnie bardzo ograniczać i powstrzymywać od wykorzystania w pełni naszego potencjału. Przykładem nawyku ruchowego może być splecenie palców rąk. Spróbuj spleść dłonie, tak jak to robisz zwykle i poczuj to. Teraz spleć palce odwrotnie, czyli jeśli prawy kciuk był na wierzchu to teraz przesuń wszystkie palce tak, aby lewy był na wierzchu i poczuj ten sposób. Jest duże prawdopodobieństwo, że pierwszy z tych sposobów był dla Ciebie wygodniejszy, podczas gdy drugi – mimo że tak samo prosty – odczuwa się jako dziwny, niewygodny i obcy, Niektóre osoby mają nawet trudności ze spleceniem dłoni w sposób odwrotny niż zwykle. Jest to prosty przykład nawyku na poziomie ruchowym, na poziomie ciała. Takie same jednak przyzwyczajenia i nawyki kierują sposobem w jaki chodzimy, siedzimy, stoimy itd. Tylko, że nie uświadamiamy sobie tego. Feldenkrais twierdzi, że podobne nawyki i upodobania istnieją również w sferze emocjonalnej i intelektualnej czy też na poziomie zachowań. I choć przyznaje,  że nawyki są niezbędne w naszym życiu codziennym to jednocześnie twierdzi, że odkrywanie i rozwijanie naszego potencjału jest możliwe i zabiera nas poza granice tych ograniczających przyzwyczajeń. Na podstawie gruntownych obserwacji fizycznych, emocjonalnych i intelektualnych zachowań i ograniczeń, jakie ludzie na siebie nakładają, Feldenkrais opracował około 2000 specyficznych lekcji ruchowych. Są one tak skonstruowane, aby obudzić w każdym świadomość siebie oraz drzemiącego w nas potencjału. Specyficznie zaplanowane lekcje ruchowe zmuszają uczestników zajęć do odkrywania i integrowania nowych możliwości, które przez długie lata pozostawały skryte poza świadomością. Podczas wykonywania lekcji zmiany następują bezpośrednio na poziomie układu nerwowego, poprzez tworzenie nowych połączeń nerwowych. Są one na poziomie neurologii odzwierciedleniem nowych ścieżek – szlaków nerwowych, które stanowią podłoże do nowych sposobów funkcjonowania (poruszania, zachowania, reagowania, odczuwania). Przyczynia się to do zwiększenia świadomości siebie, a jak wiadomo to co świadome możemy kontrolować, podczas gdy to co pozostaje w nieświadomości, kontroluje nas. Jak mawiał profesor Antoni Kępiński : „z biologicznego punktu widzenia świadomość jest miernikiem stopnia rozwoju”. Mówimy o lekcjach ruchowych ponieważ jest to metoda z założenia edukacyjna, uczymy się nowych ruchów,  zachowań,  odkrywamy nasze podejście do ciała, do siebie, do rozwiązywania problemów, poznajemy motywacje, które kryją się za takim a nie innym zachowaniem. Lekcje Feldenkraisa skłaniają do poruszania się  i doświadczania swojego ciała często w bardzo niezwykły sposób, często w niecodziennych pozycjach czy układach ruchowych. Jednocześnie nie istnieje poprawny lub niepoprawny sposób wykonania ruchu, gdyż najważniejszy jest w nich proces poznawania siebie a nie osiąganie celu. W bezpiecznych warunkach w atmosferze akceptacji i zaciekawienia swoim ciałem i ruchem uczestnicy odkrywają jak to, co „niemożliwe staje się możliwe, to z kolei staje się łatwe a to dalej staje się eleganckie”.  W trakcie tego procesu, tworzą się nowe połączenia nerwowe, w ciągłym procesie odbierania sygnałów z ciała i na zasadzie sprzężenia zwrotnego modyfikowania ruchu, tak aby zbliżał się ku temu co jest zgodne z intencją. Zatem w trakcie lekcji ciągle zadajemy sobie pytanie, co robie, jak to robię i czy to co robię jest tym co chcę robić? Feldenkrais powtarzał ciągle „jeśli wiesz co robisz, możesz robić to co chcesz”. Twierdził, że wiele barier utrudniających zwiększenie świadomości ciała ma swoje źródło w dynamice połączeń w układzie nerwowym, które z kolei wpływają na stan napięcia mięśni. Opracowane przez Feldenkraisa lekcje kładą nacisk na odkrywanie alternatywnych do nawykowych, możliwości ruchowych a nie na rozciąganie czy wzmacnianie mięśni. Poprzez przełamywanie swoich nawykowych wzorców ruchowych uczymy się poruszać, myśleć, odczuwać, reagować, zachowywać się w sposób wykraczający poza dotychczasowe przyzwyczajenia. Poprzez konsekwentne wykonywanie lekcji układ nerwowy podlega ciągłej reorganizacji adaptując do swoich potrzeb coraz to nowe zasoby przydatnych informacji. W efekcie, im bardziej jesteśmy świadomi samych siebie, im więcej mamy do swojej dyspozycji możliwości zakodowanych w połączeniach układu nerwowego, tym łatwiej i skuteczniej możemy robić to co w życiu robić chcemy i lubimy.   Jak to się wszytko robi? Lekcje metody wykonuje się w dwóch formach: grupowej lub indywidualnej. Zajęcia grupowe W czasie lekcji grupowej, zwanej po angielsku Awareness Through Movement - Świadomość Poprzez Ruch, uczestnicy podążają za słownymi instrukcjami prowadzącego. Nie ma demonstracji, a zetem i naśladowania prowadzącego, każdy odkrywa ruch w sobie oraz siebie w ruchu, w takim zakresie i tempie, jaki jest dla niego wygodny. Większość lekcji wykonywana jest w pozycji leżącej lub siedzącej i trwa około 50 minut. Uczestnicy ubrani są w wygodne ubranie, a nacisk kładzie się na odkrywanie i doświadczanie a nie na osiąganie sukcesu czy rywalizację. Z tych samych zajęć skorzysta, zatem każdy, niezależnie od wieku, od osób poruszających się z wielką łatwością i chcących rozbudować swój repertuar ruchowy, do osób, które pragną odzyskać straconą z różnych powodów swobodę poruszania lub funkcję. Zajęcia indywidualne Podczas sesji indywidualnych, zwanych Integracją Funkcjonalną od angielskiego Functional Integration nauczyciel komunikuje się głównie poprzez dotyk, prowadząc osobę przez bardzo delikatne sekwencje ruchowe. Każda sesja – lekcja dostosowana jest do indywidualnych potrzeb, możliwości i ograniczeń. Klient – uczeń jest ubrany a sesja odbywa się na specjalnym stole do masażu lub krześle. Korzyści z tej metody odniosą Osoby chcące pozbyć się chronicznych dolegliwości bólowych Osoby pragnące poprawić swoją sprawność fizyczną, aktorzy, sportowcy, tancerze Osoby w każdym wieku i na każdym poziomie sprawności fizycznej Ci którzy pragną odkryć nowe możliwości swojego ciała Osoby szukające wyższego poziomu świadomości oraz bardziej harmonijnego ruchu Korzyści z ćwiczenia Metodu Feldenkraisa Poprawisz postawę, ruchomość i koordynację Rozwiniesz świadomość ciała (i siebie w ogóle) Zmniejszysz napięcie mięśni w spoczynku i ruchu Odkryjesz wiele nowych sposobów poruszania i inny sposób patrzenia na ruch Nauczysz się jak zapobiegać  przeciążeniom stawów i mięśni Moshe Feldenkrais (1904 – 1984) był fizykiem jądrowym, pracował wraz z Frederykiem Joliot Curie w Paryżu, był pierwszym Europejczykiem, który zdobył czarny pas w Judo i założył pierwszy klub judo w Europie. Od lat 50 XX wieku poświęcił się całkowicie pracy nad rozwojem potencjału człowieka poprzez ruch. Strona Międzynarodowej Federacji Feldenkraisa www.feldenkrais-method.org Jacek Paszkowski absolwent warszawskiej AWF wydziału rehabilitacji, oraz Certyfikowany Nauczyciel Metody Feldenkraisa. Ukończył 4 letni trening tej metody w USA w 2000 roku. Założył Akademię Świadomego Ruchu, propagując rozwój potencjału człowieka i świadomości ciała poprzez ruch. Więcej na polskiej stronie www.metoda-feldenkraisa.pl